نقد وقت در تفسیر کشف الاسرار("وقت خوش"بهشت نقد تصوف و عرفان) 96

قوله تعالی "هُوَ الَّذِی یُسَیِّرُکُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ" به زبان اهل اشارت سیر در برّ، راه بردن است در مشارع شرع از روی استدلال به واسطه رسالت و سیر بحر، غلبات حق است که در وقت وجد، عنان مرکب بنده بیواسطه در منازل حقیقت به مشاهد قدس کشد، تا چنان که در دریا سیر یک ماه به یک روز کنند. این جوانمرد در این میدان به یک جذبه الهی، مسافت همه عمر باز برد. این است که گفتند: "جذبة من الحق توازی عمل الثقلین" سیر برّ، سیر عابدان است و زاهدان در بادیه مجاهدت، بر مرکب ریاضت به دلالت شریعت، مقصد ایشان بهشت رضوان و نعمت جاودان. سیر بحر، سیر عارفان است و صدّیقان در کشتی رعایت، میرواند آن را باد عنایت در بحر مشاهدت، مقصد ایشان کعبه وصلت و راز ولی نعمت. و گفتهاند برّ و بحر اشارتاند به قبض و بسط عارفان، گهی در قبض میان دهشت و حیرت میزارند، گهی در بسط میان شهود و وجود مینازند.

ماییم عیاران و عیاران ماییم

بر دیده مشتری قدم میساییم

قد تحیّرت فیک خذ بیدی

یا دلیلا لمن تحیّر فیکا

آری سرگشتهات شدم دستم را بگیر!

آری سرگشتهات را تو راهنمایی!

این است که گفت جلّ جلاله: "جاءَتْها رِیحٌ عاصِفٌ وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ کُلِّ مَکانٍ" آن شوریده روزگار و سرور طریقت، شبلی در روش خویش از هر دو جانب خبر داده و بر هر دو مقام گذشته، در مقام بسط به وقت شادی و ناز همی گفت: "این السماوات و الارضون حتی احملها علی شعرة جفن عینی". و در مقام قبض به وقت زاری و خواری همی گفت: "ذلی عطل ذلّ الیهود". و شاهد شرع مقدّس بر این قصه آنست که مصطفی ص گهی میگفت: «انا سیّد ولد آدم و لا فخر» و گهی میگفت «لا تفضّلونی علی یونس بن متی».(یونس/22)

«مِنْها خَلَقْناکُمْ وَ فِیها نُعِیدُکُمْ» آدمی هم قوالب است، هم ودایع، اجساد قوالب است و ارواح ودایع. عمل قوالب روزه و نماز است، تحفه ودایع راز و ناز است، قوالب را گفت: «فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ»، ودایع را گفت: «وَ إِلی رَبِّکَ فَارْغَبْ» نواخت قوالب در نسیه نهاد که میگوید عزّ جلاله: «وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوی فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِیَ الْمَأْوی»، ودایع جز به نقد وقت* تن در نداد، تا گفت جلّ جلاله: «انا جلیس من ذکرنی، انا عند ظنّ عبدی بی و هو معکم اینما کنتم».

در عهد ازل با قوالب قادروار گفت: من خدایم، با ودایع دوستوار گفت: من دوستم آن اظهار ربوبیّت و قدرت است، و این اظهار مهر و محبّت، با قوالب گفت شما آن منید، با ودایع گفت من آن شمایم.(طه/20)

دکتر مهدی صحافیان

آرامش و پرواز روح

+ نوشته شده در یکشنبه ۱۴۰۳/۰۲/۲۳ ساعت ۸:۷ ق.ظ توسط مهدی صحافیان  |